W dobie dynamicznego rozwoju technologii cyberbezpieczeństwo staje się i już jest jednym z kluczowych wyzwań dla współczesnych społeczeństw i gospodarek. Nowoczesne technologie, takie jak Internet rzeczy (IoT) i sztuczna inteligencja (AI) przynoszą liczne korzyści, ale jednocześnie generują nowe zagrożenia i wyzwania w zakresie ochrony danych i prywatności. Stale istniejącym ryzykiem jest też rozwój oprogramowań złośliwych, które z biegiem czasu stają się coraz bardziej zróżnicowane i złożone. Warto więc przytoczyć te, które na przestrzeni lat mogą być najbardziej dotkliwe dla funkcjonowania poszczególnych podmiotów.
Cyberataki a współczesność
Eksperci ds. cyberbezpieczeństwa przewidują, że w nadchodzących latach cyberprzestępcy specjalizujący się w atakach typu ransomware będą coraz bardziej aktywni, a ich metody działania staną się jeszcze bardziej zaawansowane i agresywne. Ransomware, czyli oprogramowanie, które blokuje dostęp do systemów i wymusza okup w zamian za ich odblokowanie, już teraz stanowi jedno z największych zagrożeń w cyberprzestrzeni. Z każdym rokiem techniki te są doskonalone, co pozwala przestępcom na atakowanie coraz bardziej złożonych i dobrze zabezpieczonych systemów. Eksperci prognozują, że w najbliższych latach zobaczymy wzrost liczby ataków, które będą wymierzone w duże organizacje, instytucje rządowe, a także kluczowe sektory gospodarki, takie jak energetyka czy infrastruktura krytyczna. Grupy cyberprzestępcze będą również dążyły do rozszerzenia swojej strefy wpływów, co oznacza, że możemy spodziewać się coraz większej liczby ataków na skalę międzynarodową. Wzrost aktywności tych grup będzie szedł w parze z rekrutacją nowych, doświadczonych cyberprzestępców, którzy będą wnosili nowe umiejętności i wiedzę, co dodatkowo zwiększy potencjał tych grup.
Rozwój technologii
W kontekście rozwoju technologii należy zwrócić uwagę na rosnące zagrożenie związane ze złośliwym oprogramowaniem atakującym urządzenia IoT. Internet rzeczy odnosi się do przedmiotów codziennego użytku, które są podłączone do sieci i korzystają z technologii smart, takich jak inteligentne lodówki, termostaty, kamery monitorujące czy nawet żarówki. Mimo że te urządzenia ułatwiają codzienne życie, stanowią one również poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa, ponieważ są często słabo zabezpieczone i łatwo je zainfekować. Złośliwe oprogramowanie IoT jest szczególnie niebezpieczne, ponieważ jego działanie jest trudne do wykrycia, monitorowania i neutralizacji. Cyberprzestępcy coraz częściej wykorzystują te urządzenia do przeprowadzania ataków typu DDoS (Distributed Denial of Service), w których wiele urządzeń jednocześnie zalewa docelowy system ogromną ilością ruchu, prowadząc do jego przeciążenia i wyłączenia. Urządzenia IoT mogą być również wykorzystywane do zbierania danych o użytkownikach, ich nawykach i preferencjach, co może prowadzić do naruszenia prywatności. W najbliższych latach zagrożenie to będzie rosło, zwłaszcza że liczba inteligentnych urządzeń w naszych domach i miejscach pracy będzie się nadal zwiększać. Warto zauważyć, że nie wszyscy producenci tych urządzeń są zainteresowani wdrażaniem odpowiednich standardów bezpieczeństwa, co pozostawia wiele luk, które mogą zostać wykorzystane przez cyberprzestępców. Dodatkowo użytkownicy końcowi często ignorują potencjalne zagrożenia, jakie niosą ze sobą ich inteligentne urządzenia, dopóki nie wpływa to na ich codzienne funkcjonowanie.
Jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się obszarów w cyberprzestępczości jest wykorzystanie sztucznej inteligencji. W 2023 roku cyberprzestępcy coraz częściej wykorzystywali generatywną sztuczną inteligencję do poprawiania skuteczności swoich ataków. Narzędzia AI stały się kluczowe w tworzeniu przekonujących treści wykorzystywanych w oszustwach, phishingu, a także innych formach manipulacji użytkownikami. Generatywne AI, zdolne do tworzenia realistycznych tekstów, obrazów i wideo, pozwala cyberprzestępcom na tworzenie bardziej przekonujących i trudniejszych do wykrycia ataków. Eksperci przewidują, że w nadchodzących latach sztuczna inteligencja stanie się jeszcze bardziej istotnym narzędziem w rękach cyberprzestępców, szczególnie w zakresie aspektów socjotechnicznych ataków. AI może być również wykorzystywana do prowadzenia kampanii dezinformacyjnych oraz szerzenia treści deepfake, które mogą być używane do manipulowania opinią publiczną w celach politycznych i ideologicznych. Warto również zwrócić uwagę na zagrożenia finansowe związane z wykorzystaniem AI. Badacze wskazują, że generatywną sztuczną inteligencję można wykorzystywać do tworzenia złośliwych skryptów na stronach internetowych, co może doprowadzić do dodatkowego wzrostu liczby zagrożeń w np. sektorze finansowym.
Wpływ wojny na wschodniej granicy
Rosyjska wojna z Ukrainą, która trwa od 2022 roku, ma znaczący wpływ na współczesne cyberbezpieczeństwo. Konflikt ten pokazał, jak operacje w cyberprzestrzeni mogą być zintegrowane z tradycyjnymi działaniami wojskowymi, stając się ważnym elementem nowoczesnych strategii wojennych. Rosyjskie grupy cyberprzestępcze, wspierane przez państwo, prowadzą intensywne operacje cybernetyczne wymierzone w Ukrainę oraz kraje wspierające jej wysiłki obronne. Ataki te obejmują m.in. sabotaż infrastruktury krytycznej, kradzież danych, a także dezinformację, która ma na celu podważenie zaufania do instytucji i destabilizację społeczną. W rezultacie wojna w Ukrainie stała się również wojną w cyberprzestrzeni, której skutki odczuwalne są na całym świecie.
Statystyki i istota współczesnego cyberbezpieczeństwa
W kontekście współczesnego cyberbezpieczeństwa warto również przywołać statystyki Europejskiej Agencji ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA) z 2022 roku obrazujące, które sektory są najbardziej narażone na cyberzagrożenia. Według tych danych, największy odsetek zgłoszonych incydentów dotyczył sektora administracji publicznej i rządowej (24%). Kolejne sektory to dostawcy usług cyfrowych (13%), ogół społeczeństwa (12,4%), sektor usługowy (11,8%), finanse i bankowość (9%) oraz sektor zdrowia (7%). Te statystyki pokazują, jak szerokie jest spektrum zagrożeń, które mogą dotknąć zarówno instytucje publiczne, jak i prywatne, a także samych obywateli. W związku z tym rozwój i implementacja skutecznych strategii obronnych staje się kluczowym elementem w walce z cyberprzestępczością, której skala i złożoność będzie rosła w nadchodzących latach.
Wraz ze stale zmieniającym się obszarem cyberprzestrzeni, w celu adekwatnej obrony przeciwko zagrożeniom skierowanym przeciwko niemu, istotna jest dokładna analiza rosnących na znaczeniu nowych technologii i szybkie reagowanie na wszelkie powstające ryzyka, które mogą być z nimi związane. Cyberbezpieczeństwo jest dziedziną, która na przestrzeni lat ogromnie zyskała na znaczeniu, a we współczesnych dynamicznych realiach, tym bardziej warto o nią dbać.
Bibliografia:
5 największych zagrożeń dla cyberbezpieczeństwa, 21.12.2022,
Cyberbezpieczeństwo w 2024 roku: nowe zagrożenia, nowe wyzwania, „ManagerPlus”, 4.01.2024,
Cyberbezpieczeństwo: główne i nowe zagrożenia, Strona Parlamentu Europejskiego, 21.03.2023,
Wzrost zagrożeń cyberbezpieczeństwa, „GDPR”, 26.01.2023,
Zagrożenia na 2024 rok. Cyberbezpieczeństwo to dziś podstawa, „Demagog”, 22.03.2024,
Zagrożenia w cyberprzestrzeni. Prognozy nie pozostawiają złudzeń, 15.04.2024,
Bezpiecznik.org 