Systemy ratownicze są niezwykle istotnym aspektem życia społecznego i funkcjonowania państwa. Pozwalają na szybkie reagowanie na różnego rodzaju nagłe zdarzenia w celu ochrony życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa. Zdefiniować je można jako „ogół środków i metod ratowania życia ludzkiego i niesienia pomocy osobom w warunkach zagrożenia, a także zabezpieczania sprzętu, pomieszczeń i dóbr”.[1] W Polsce istnieją następujące systemy ratownicze:
- Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy
- Państwowe Ratownictwo Medyczna
- System Powiadamiania Ratunkowego
- Ratownictwo górskie
- Ratownictwo morskie
- Ratownictwo górnicze
- Ratownictwo wodne
- Krajowy System Wykrywania Skażeń i Alarmowania
Systemy ratownicze są częścią bezpieczeństwa powszechnego, którego zagrożeniami są zdarzenia nagłe, nieprzewidziane, spowodowane siłami natury lub działalnością człowieka, które zagrażają zdrowiu lub życiu ludzi, a także środowisku, mieniu lub mogą doprowadzić do sytuacji kryzysowej. Zagrożenia można podzielić na te spowodowane siłami natury oraz antropogeniczne, czyli wynikające z działalności człowieka. Ich wystąpienie wymaga użycia systemów ratowniczych. Cechą charakterystyczną dla zagrożeń bezpieczeństwa powszechnego jest przenikanie się sił natury, działalności człowieka oraz specyficznego środowiska cywilizacyjnego, które wytworzył. Systemy ratownicze powinny funkcjonować na podstawie prawidłowego rozpoznania tych zagrożeń i dobrania odpowiednich środków do ich zwalczania.
Zarządzanie kryzysowe w Polsce obejmuje zakresem swojej działalności systemy ratownicze. W reagowaniu na sytuacje kryzysowe, bezpośrednimi podmiotami kierującymi działaniami są organy najniższego szczebla administracji. System zarządzania kryzysowego ma za zadanie koordynować wszystkimi podmiotami uczestniczącymi w zdarzeniu. Do dowodzenia nad akcją ratowniczą po wystąpieniu zdarzenia, najszersze kompetencje w Polsce posiada strażak. Jednak przygotowywanie do akcji leży w kompetencji Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego oraz systemu zarządzania kryzysowego.
Postępowanie w przypadku sytuacji kryzysowej musi być oparte o plany zarządzania kryzysowego na poziomie wojewódzkim, ministerialnym i krajowym. Uruchomienie procedur na szczeblu wojewódzkim powoduje obserwacje sytuacji przez szczebel centralny. Kiedy szczebel centralny przejmuje całość zadań, zwoływany jest Rządowy Zespół Zarządzania Kryzysowego i mogą zostać wdrożone procedury z Krajowego Planu Zarządzania Kryzysowego. Z kolei Rządowe Centrum Bezpieczeństwa ma za zadanie integrować system zarządzania kryzysowego, koordynować obieg informacji w ramach struktur zarządzania kryzysowego oraz współpracować z centrami zarządzania kryzysowego ministrów i wojewodów. RCB monitoruje działania służb i podmiotów wykonujących zadania z zakresu ratownictwa oraz sytuacje kryzysowe w kraju.
Część druga artykułu skupi się na omówieniu poszczególnych systemów ratowniczych w Polsce.
Bibliografia:
[1] Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego, J. Kaczmarek, W. Łepkowski, B. Zdrodowski, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 2008, s. 112.
Bezpiecznik.org 