Prototypy szpitali psychiatrycznych pojawiały się już między VIII a IX wiekiem w świecie arabskim, jednak placówki, które można porównać do tych istniejących teraz, zaczęły powstawać na przełomie XVIII i XIX wieku. Według prawa przymusowe leczenie psychiatryczne może zostać zastosowane, gdy pacjent ze względu na swoje zaburzenia psychiczne nie jest w stanie zaspokajać swoich potrzeb życiowych czy może zagrażać swojemu życiu lub życiu, czy zdrowiu innych. W ZSRR istniały jednak inne placówki od tych, które znamy aktualnie jako szpitale psychiatryczne, w których łamano wszelkie zasady etyki lekarskiej.
Psychiatria represyjna: Psychuszki i ich zasady działania
“Psychuszka”, tak potocznie nazywane były specjalne szpitale psychiatryczne, gdzie wysyłano osoby będące “wrogami ludu” w ZSRR. Metoda psychiatrii represyjnej była stosowana także w wielu innych państwach, lecz to w drugiej połowie XX w. w ZSRR była wykorzystywana masowo. Początek częstszego stosowania tej metody zbiega się z przemówieniem Nikity Chruszczowa z 1959 roku, w którym przedstawił on osoby walczące z komunizmem jako takie, których “(…) stan psychiczny nie jest w normie (..)”.
Szpitale te kompletnie łamały wszystkie zasady etyki lekarskiej, poczynając od samego powodu diagnozowania pacjentów, po warunki i traktowanie, z jakim się tam spotykali. Diagnozy stawiane różniły się w zależności od regionu, chociaż najpopularniejszą diagnozą była “schizofrenia pełzająca” inaczej nazywana bezobjawową. Niewiele różniło się jednak traktowanie dysydentów, “leczenie” polegało bowiem na ich torturowaniu.
Metody tortur w Psychuszkach
Tortury przybierały wiele form, personel miał obowiązek nadany przez KGB, by znęcać się nad pacjentami, w wyborze sposobu tortur mieli swobodę. Przykładowym środkiem stosowanym do “leczenia” była na przykład siarka, podawano ją w formie zastrzyków podskórnych, ślady po nich były widoczne nawet tygodniami. Podanie siarki człowiekowi skutkuje wywołaniem u niego gorączki powyżej 40 stopni, wystąpieniem silnych bólów czy dreszczy. Stosowano również insulinę w dużej dawce, co drastycznie obniża poziom cukru we krwi i powoduje szok organizmu. Powszechne było także stosowanie neuroleptyków u osób zdrowych, co powodowało straszne skutki uboczne. Dysydentów poddawano również torturom fizycznym. Jednym z bardziej popularnych sposobów było owijanie pacjenta od stóp do głów mokrym prześcieradłem, ból pojawiał się, gdy materiał zaczynał wysychać, wtedy kurcząc się na ciele, powodował okropny ból. W większości przypadków kończyło się to utratą przytomności, proces ten powtarzano kilkakrotnie.
Zakończenie psychiatrii represyjnej i aktualna sytuacja
O sprawie Psychuszek świat usłyszał we wrześniu 1977 roku podczas Światowego Kongresu Psychiatrów w Honolulu. Nie zakończyło to stosowania tej formy represji, pomogło jednak w przeciwdziałaniu bezprawnemu zamykaniu ludzi w psychuszkach. Mówi się, że okres stosowania tego rodzaju represji zakończony został wraz z upadkiem Związku Radzieckiego.
Okazuje się jednak, że prawda jest inna. Aneksja Krymu ukazała, jak łamane są w Rosji prawa człowieka. Jednym z przykładów na to jest ujawnienie powrotu do stosowania opisanej wyżej formy represji. Ludzie z odmiennymi poglądami politycznymi niż władza, czy innego wyzwania, nawet teraz są wysyłani na ekspertyzy psychiatryczne. Ludzie, którzy chociaż raz w życiu udali się do psychiatry, według badań w zdecydowanej większości dostają diagnozę choroby psychicznej, nawet gdy jej nie mają.
Bibliografia:
Oksana Voytyuk, “Psychiatria represyjna we współczesnej Rosji jako sposób na walkę z „INAKOMYSLIJEM””, 2017
Kiedy zgoda pacjenta na leczenie psychiatryczne nie jest konieczna
Dysydenci nazywali je „przedsionkami piekła”. Przerażające miejsca gorsze od łagrów
PSYCHIATRYCZNY ARCHIPELAG GUŁAG
Pierwsze szpitale psychiatryczne w dziejach. Przełomowa reforma Philippe’a Pinela
Za pacyfizm do psychuszki. W Rosji coraz częściej stosowana jest psychiatria represyjna
