Geopolityczne położenie Królestwa Norwegii od dziesięcioleci determinuje jej strategię obronną. Sąsiedztwo z Federacją Rosyjską w regionie Dalekiej Północy (Nordområdene) oraz bliskość Półwyspu Kolskiego – gdzie stacjonuje rosyjska Flota Północna wraz z kluczowym elementem strategicznej triady nuklearnej – czynią z Norwegii obszar o krytycznym znaczeniu dla Sojuszu Północnoatlantyckiego.
Pełnoskalowa agresja Rosji na Ukrainę w 2022 roku doprowadziła do załamania dotychczasowej architektury bezpieczeństwa. Królestwo Norwegii stanęło przed koniecznością natychmiastowej rewizji swojej doktryny obronnej. W odpowiedzi na rosnące zagrożenie rząd w Oslo zapoczątkował najgłębszą od dekad transformację Norweskich Sił Zbrojnych (Forsvaret), przedkładając gotowość do konfliktu o wysokiej intensywności nad dotychczasowe zadania stabilizacyjne.
Przez dekady norweska polityka opierała się na równoważeniu odstraszania w ramach NATO z polityką powściągliwości wobec sąsiada na wschodzie. Przejawem przewartościowania tej strategii jest uchwalony przez parlament norweski w czerwcu 2024 roku długoterminowy plan obronny Forsvarsløftet („Obietnica Obronna”).
Plan zakłada zwiększenie nakładów na obronność o ponad 600 miliardów koron (NOK) na przestrzeni 12 lat. Strategia zakłada likwidację dotychczasowych deficytów sprzętowych oraz głęboką rozbudowę potencjału operacyjnego.
Reorganizacja i modernizacja rodzajów sił zbrojnych:
Transformacja Forsvaret obejmuje modernizację techniczną oraz zmianę struktur organizacyjnych.
Wojska Lądowe (Hæren) i Obrona Terytorialna (Heimevernet):
- Rozbudowa struktur brygadowych: Nowy plan przewiduje przekształcenie Hæren z jednej brygady do docelowo trzech brigad – obejmując rozbudowę Brygady Północ (Brigade Nord) oraz utworzenie nowej Brygady Południe (Brigade Sør) stanowiącej odwód strategiczny.
- Wzmocnienie rejonu Finnmark: Dowództwo Lądowe Finnmark (Finnmark landforsvar – FLF) otrzymuje dodatkowe środki wsparcia ogniowego i rozpoznawczego do obrony granicy z Rosją.
- Obrona Terytorialna: Zwiększa się stan osobowy sił terytorialnych z naciskiem na ochronę infrastruktury energetycznej i węzłów komunikacyjnych.
Marynarka Wojenna (Sjøforsvaret):
Kontrola szlaków morskich i ochrona infrastruktury energetycznej na Morzu Północnym i Norweskim stanowi filar norweskiej strategii obronnej.
- Nowe jednostki nawodne i podwodne: Plan przewiduje zakup co najmniej 5 nowych fregat oceanicznych dostosowanych do zwalczania okrętów podwodnych (ASW) oraz zwiększenie zamówienia na okręty podwodne typu 212CD do 6 jednostek.
- Ochrona infrastruktury krytycznej: Po incydentach na gazociągach Nord Stream, Norwegia przyspieszyła wdrażanie bezzałogowych pojazdów podwodnych (AUV) do monitorowania dna morskiego.
Siły Powietrzne (Luftforsvaret):
- Myśliwce V generacji i obrona powietrzna: Siły Powietrzne opierają się na flotylli 52 myśliwców F-35A wspieranych przez samoloty patrolowe P-8A Poseidon. Ponadto plan zakłada pozyskanie systemów obrony przeciwrakietowej dalekiego zasięgu chroniących rejon stolicy oraz kluczowe bazy.
Akcesja Finlandii i Szwecji do NATO w latach 2023-2024 zmieniła układ sił w regionie.
W marcu 2024 roku w północnej Norwegii przetestowano tymczasowe Połączone Centrum Operacji Powietrznych (Nordic CAOC), co stanowiło praktyczny krok po podpisaniu przez dowódców sił powietrznych Norwegii, Szwecji, Finlandii i Danii listu intencyjnego o zintegrowaniu operacji lotniczych.
Równolegle Norwegia zacieśniła współpracę dwustronną z USA. W lutym 2024 roku podpisano uzupełnienie do umowy SDCA (Supplementary Defense Cooperation Agreement), zwiększające liczbę uzgodnionych terenów i baz do dyspozycji sił amerykańskich w Norwegii z 4 do 12 (w tym bazy lotnicze Bardufoss, Evenes i Andøya).
Wyzwania i wnioski
Analizy Norweskiego Instytutu Badawczego Obrony (FFI – Forsvarets forskningsinstitutt) wskazują na wyzwania związane z realizacją planu jakimi są: konieczność pozyskania odpowiedniej kadry zawodowej i przeszkolenie rezerwistów oraz problemy z wydłużonym czasem oczekiwania na otrzymanie dostaw amunicji i sprzętu z globalnego rynku. Forsvaret przechodzą transformację od sił skupionych na nadzorze lokalnym i misjach ekspedycyjnych do zintegrowanej siły obronnej zdolnej do prowadzenia działań konwencjonalnych na dużą skalę we współpracy z sąsiadami z NATO.
Bibliografia:
Forsvarsdepartementet, Prop. 87 S (2023–2024): Forsvarsløftet – for Norges trygghet. Langtidsplan for forsvarssektoren 2025–2036, https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/prop.-87-s-20232024/id3032217/ (25.08.2026).
Stortinget, Sak: Langtidsplan for forsvarssektoren 2025–2036 (Innst. 426 S 2023–2024), https://www.stortinget.no/no/Saker-og-publikasjoner/Saker/Sak/?p=98353 (25.08.2026).
Forsvarets forskningsinstitutt – FFI, Forsvarsanalysen 2025 – Utvidet sammendrag av FFI-rapport 25/006, https://www.ffi.no/publikasjoner/utvidet-sammendrag/forsvarsanalysen-2025–utvidet-sammendrag (25.08.2026)
NUPI – Norsk Utenrikspolitisk Institut, Differentiating Hybrid Threats against the High North and Baltic Sea Region (Policy Brief 9/2024), https://www.nupi.no/content/pdf_preview/29538/file/NUPI_Policy%20Brief_9_2024_Solli.pdf (25.08.2026).
Norwegian Ministry of Defence, Norway and USA agree on additional agreed facilities and areas under the SDCA, https://www.regjeringen.no/no/whats-new/norway-and-usa-agree-on-additional-agreed-facilities-and-areas-under-the-sdca/id3023830/ (26.08.2026)
Janes Defence, NATO opens Nordic air operations centre, https://www.janes.com/defence-intelligence-insights/defence-news/defence/nato-opens-nordic-air-operations-centre (26.08.2026)
